Over leven

3. Ik ga helemaal los op zelfbevlekking

Toen ik achttien was, wilde ik journalist worden, omdat ik schrijven leuk vond en journalistiek een nuttige manier om de wereld te helpen verbeteren. Nu, op mijn 72e, besluit ik een blog te beginnen omdat ik schrijven leuk vind en denk dat ik een bijdrage kan leveren aan een beter menselijk leven. Misschien moet ik zelfs schrijven aan het voortbestaan van menselijk leven op aarde. Lollig gevolg: wie schrijft, die blijft.

Nadat ik mijn uitgeverij in 2005 had verkocht, was ik een tijdje de weg kwijt tot ik steeds sterker de opdracht voelde om op te schrijven wat ik in mijn leven heb geleerd. Op de allereerste plaats ten behoeve van mezelf. Wijs worden door bewustzijn. Bewustwording door opschrijven. Als alle andere mensen op aarde leuk vinden, wat ik ga noteren, is dat meegenomen, niet meer dan dat. Ik ben erop uit om klaar te komen op wie ik ben en wat ik vind. Om even lekker eigentijds te wezen: ik ga helemaal los op zelfbevlekking.

De basis heb ik gelegd op een plek waar het land eindigt en de zee begint. Op Texel, bij mijn vriend Anton Kooiman van Hotel Noordzee, zoon van een binnenschipper, die in 30 jaar een prachtbedrijf heeft opgebouwd bovenop het duin van De Koog. Wij kennen elkaar van mijn eerste Rondje Texel, de jaarlijkse catamaranrace rond het eiland. Ik leende van hem een Triumph schrijfmachine om mijn editorial te schrijven voor het blad Zeilsport waarvan ik hoofdredacteur was. Nadat ik had besloten mijn ideeën op te schrijven, huurde ik van Anton een vakantiehuisje naast zijn hotel, uitzicht op strand en zee. Daar ben ik begonnen.

‘Om te leven hoef je niks te weten.’ is het motto van dit blog en het motto van mijn leven. De achtergrond van de zin is de neerslag van wat ik heb opgestoken. Je leert namelijk vanzelf wat je nodig hebt om te kunnen leven, om je eigen bestaan op te kunnen bouwen. Je verzamelt ideeën en meningen en probeert je daarvan bewust te zijn. Mijn verzamelwoede is begonnen op het moment suprême dat een van mijn vaders zaadcellen in een aardedonkere eileider een eicel van mijn moeder te grazen had genomen. En het werd licht. Mijn DNA was klaar. Ik begon meteen te leven. En te leren.

De eerste negen maanden leerde ik me te voegen naar de strapatsen van mijn moeder. Wat ben je helemaal? Een mens die je alleen onder een microscoop kunt zien. In de loop van negen maanden groei je naar een millimeter, een centimeter, een decimeter en uiteindelijk naar een paar decimeter. Je bent volledig afhankelijk van een ander; je hebt weinig keus. Drinkt zij, word jij stomdronken. Schrikt zij, dan schrik jij je een ongeluk. Het houdt pas op, wanneer je besluit dat het genoeg is geweest. Dat je je sterk genoeg voelt om op eigen kracht de wereld te verkennen. Je begint je moeder te inspireren om je los te laten. Dat lukt, twee zielen, een gedachte, ook zij begint genoeg te krijgen van het groeiende ongemak. Je zoekt en vindt je weg naar de uitgang. Die meteen de ingang is naar het vrije leven.

Een pasgeborene kan niet lezen, schrijven of spreken. Hij leeft zintuigelijk, als een dier of een plant. Voor de communicatie leert hij al heel snel gebruik te maken van zijn krijsvermogen. Dat werkt direct en doelmatig op de ouderlijke instincten van je verzorgers. Je krijst wat en je verzorgers gaan op zoek naar wat je bedoelt. Honger, slaap, pijn, volle broek? Omdat ze zoveel instinctief-schattige liefde voor je voelen, komen ze er doorgaans betrekkelijk snel achter en helpen je. Op die manier pak je opnieuw jouw leermomenten. Blij worden van krijsen. Tot het moment dat je leert uit te spreken, wat je gedaan wilt hebben.

Want wat is het leven meer dan opkomen voor je mening en anderen proberen te overtuigen dat die mening belangrijk is? Het leerproces naar dat punt wordt gevoed door zintuigelijke waarnemingen. De hoogst individuele interpretatie van die waarnemingen bepaalt, hoe jij je in de ‘grote-mensen-wereld’ gaat gedragen en zelfs hoe je er uit gaat zien. Op die manier slaag je erin je eigen leven vorm te geven, je eigen kennis te vergaren, je eigen normen van goed en kwaad te bepalen, je eigen wijsheid op te bouwen… Beter kan je niet op de wereld vertoeven, mooier leven kan je niet hebben.

Het meest nijpende probleem van veel eenentwintigste eeuwers in de zogeheten ‘beschaafde’ landen is dat zij zijn vergeten hoe het (menselijk) leven in zijn oorsprong in elkaar steekt. Dat heeft gezorgd voor een ziekmakende verstoring van het evenwicht tussen gevoel en verstand. Het resultaat van die onbalans is een willekeurig heen en weer schieten tussen uitersten. Aan de ene kant onzekerheid, gevoed door gevoel, aan de andere kant angst voor de toekomst, gevoed door het verstand. Chaos. Een nauwelijks te bedwingen drang naar houvast in de vorm van geloof en wetenschap is veelal het gevolg. Hoe ga je als individu met die onbalans om? Is er überhaupt een kans om het evenwicht terug te vinden?

Ik heb ontdekt dat chaos tot de mooiste ideeën inspireert. Ik heb geleerd dat onzekerheid en angst uiteindelijk kunnen leiden tot je eigen ondergang. Ik heb leren accepteren dat de enig echte waarheid niet bestaat; ieder mens streeft naar de ontdekking van zijn eigen waarheid en je kunt er nooit verder dan dichtbij komen. Wat is het leven anders dan zijn in de natuur en het vinden van jouw plek daarin?

Dat stadium bereik je door de zintuigen open te zetten. Jouw plek vind je door te zoeken naar het leven zoals het is bedoeld. Acceptatie van een status quo of een blindelings vertrouwen in wat anderen hebben bedacht en onderzocht laten je de verkeerde kant op bewegen. Het helpt niet toe te geven aan de drang om alles te willen bevatten en omvatten. Mijn verhalen zijn een pleidooi voor het zelfbewustzijn, voor een onvoorwaardelijk geloof in wat je gevoel je vertelt en wat je vervolgens met je verstand onder woorden kunt brengen en bewust wordt.

Evenwicht zit in jezelf. Jouw zintuigen vormen de betrouwbare, solide basis waarop jij een leven lang op eigen benen kunt staan. Geloof me, je leert alles zelf en vanzelf, als je je ervoor open stelt. Vertrouw op niemand anders; jij weet beter dan wie ook, wat goed voor je is. Volg die route en je hervindt de balans. Luister wel naar wat anderen zeggen en bepaal vervolgens autonoom of je iets aan die boodschap hebt, of zij je verder kan brengen. Kijk goed naar alle levende wezens in de natuur, mensen, dieren en planten, en leer van de manier waarop zij hun leven aanpakken. Bewust neuken, eten, genieten, slapen. Meer heb je niet nodig om jezelf te ontdekken. Nee, geld verdienen hoort niet in dit primaire rijtje; dat bepaalt niet je geluk. Word je ervan bewust, dat je jouw welzijn niet vindt in welvaart, maar in jezelf.

Waar ik voor pleit is een herwaardering van mijn en jouw leven en het leven op aarde. Dat vereist in zekere mate een herinrichting van de samenleving. De inhoud van mijn abc moet je beschouwen als serious shit, zoals jonge mensen vandaag de dag zeggen, geheel in de geest van 2050, als de hele wereld alleen nog maar Engels spreekt. Om de serious shit te compenseren, heb ik er hier en daar wat light stuff tussen gehangen. Luchtige stukjes soms, misschien af en toe een gedicht. Je vindt het allemaal vanzelf.

Wat je ook vanzelf zult merken, is dat ik de suggestie wek mijzelf te willen vergelijken met Jezus van Nazareth en Mohammed van Mekka. Dat waren aardige mensen. Ben ik ook. Ze hadden wat te melden, toonden aan dat het leven simpel is en waren in staat de meest ingewikkelde vraagstukken tot hun essentie terug te brengen. Probeer ik ook. Zou jij ook moeten doen, want ook jij hebt wat te zeggen. Ook jij bent in oorsprong een verlichte geest. Realiseer je boven alles dat, als alle verlichte geesten, Jezus en Mohammed geen geloof kenden en geen geloofsgemeenschap. Hun zelfingenomen zogenaamde volgelingen zijn de hufters. Zij zagen de handel, pakten de zaken commercieel aan, schiepen God en Allah, bouwden kerken en moskeeën, bedachten een plaatsvervanger van God op aarde en praatten de mensen angst aan voor ongeloof. Die heb ik gelukkig niet, dat soort volgelingen. Laat ik het niet merken!

Tot slot. Alles dat ik schrijf, is al eerder gezegd en geschreven, is het niet in de voorbije eeuwen, dan is het wel ergens in de afgelopen miljoenen jaren. Er is dus feitelijk niets nieuws onder de zon. Wat ons parten heeft gespeeld, vooral de zogenaamd beschaafde westerse mensen, is dat wij zijn vergeten waar het ook al weer om draait in het leven. We lopen het risico dat ons leven op de planeet moeilijker wordt en op afzienbare termijn zelfs onmogelijk. Als we dat scenario niet kunnen stoppen, is het in ieder geval handig te beseffen, hoe het zo ver is gekomen.

Eddy van Amsterdam
in het dagelijks leven van 2013 Eduard Rijnja